KRÓTKA HISTORIA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 IM. 1 PUŁKU STRZELCÓW PODHALAŃSKICH ARMII KRAJOWEJ W SZCZAWIE
Sięgając do tradycji oświatowych dotyczących początków istnienia szkolnictwa w Szczawie, można stwierdzić, że oświata na tym terenie funkcjonowała już w okresie galicyjskim. Małe wzmianki zawarte w kronice miejscowości świadczą o tym, że w Szczawie już w drugiej połowie XIX w. nauka czytania i pisania odbywała się w izbach prywatnych. Dokładniejszą informację o początku działalności szkoły w Szczawie zawiera Księga uchwał Gminy Szczawy wskazująca datę 1 listopada 1881 r. jako początek działalności samodzielnej szkoły w Szczawie. Własny budynek szkolny powstał przed 1890 rokiem, po rozbiórce starej, drewnianej przeniesionej z Białego leśniczówki. Wcześniej służyła ona za schronienie dla uciekających przed represjami powstańców styczniowych. Najstarsze dokumenty jakie zachowały się w archiwum Szkoły Podstawowej nr 1 w Szczawie pochodzą z roku 1893.
Wybuch II wojny światowej zdezorganizował naukę szkolną. Niemal we wszystkich miejscowościach nauka została przerwana. Przyczyną takiego stanu rzeczy był brak budynków szkolnych, które w wyniku działań wojennych zostały zniszczone i zdewastowane. Te zaś, które ocalały najpierw zajmowane były przez uciekinierów, a następnie przez wojska niemieckie. Mimo to, szkoła w Szczawie nie zaprzestała swojej działalności.
W miesiącu sierpniu i wrześniu 1948 r. okoliczna ludność własnym kosztem dokonała remontu budynku szkolnego. W budynku mieściła się teraz jedna izba lekcyjna oraz mieszkanie służbowe. Druga izba wynajmowana była u jednego z mieszkańców wsi. Prace przy budynku szkolnym nie ustawały ani na chwilę. Szczególnie w okresie wakacji starano się zrobić jak najwięcej.
We wrześniu 1955 r. szkoła została zelektryfikowana. Prądu dostarczała mała elektrownia jednego z mieszkańców wsi – Józefa Dutki. Po ukończeniu remontu, w szkole znajdowały się już trzy sale lekcyjne.
W 1958 r. w osiedlu Łuszczki Inspektorat Oświaty w Limanowej utworzył przy tutejszej szkole tzw. eksponówkę – dodatkowy oddział szkolny dla dzieci z okolicznych osiedli. Do 1987 roku nosiła nazwę Filii Szkoły Podstawowej nr 1 w Szczawie. Po tym okresie filię zlikwidowano.
Dzień 28 stycznia 1970 r. był dniem szczególnym dla szkoły. Na wniosek dyrektora szkoły i Rady Pedagogicznej nastąpiło uroczyste nadanie Szkole Podstawowej nr 1 w Szczawie imienia Stanisława Konarskiego.
Podczas tych wszystkich lat niosących ze sobą próby zmian w systemie oświatowym, w Szczawie nieustannie trwały starania o budowę nowej szkoły. W styczniu 1973 r. odbyło się w Szczawie spotkanie zainteresowanych stron w sprawie budowy szkoły. Wstępnie uzgodniono wybór miejsca pod budowę budynku w osiedlu Kuźle. Planowana budowa nowej szkoły miała się rozpocząć w styczniu 1978 r. Potem jednak została przesunięta na okres po roku 1980.
Dzień 18 sierpnia 1990 r. był dniem szczególnym dla całej szkoły, a także wszystkich mieszkańców wsi. Odbyła się uroczystość poświęcenia placu pod budowę nowej szkoły, a dzień później złożenie aktu erekcyjnego. Dla upamiętnienia walk z okupantem hitlerowskim i zaangażowaniem miejscowej ludności w działalność Ruchu Oporu i Armii Krajowej, szkoła w przyszłości miała nosić imię 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej.
Od 1992 r. nie ustawały prace przy budowie nowej szkoły. Dzięki temu już w styczniu 1997 r. nastąpiło poświęcenie i oddanie do użytku sali gimnastycznej. Był to ogromny krok naprzód w polepszeniu warunków szkolnych uczniów i nauczycieli. Teraz lekcje wychowania fizycznego mogły mieć już zdecydowanie inny wymiar i przyczyniać się tym samym do nabywania i kształtowania nowych umiejętności sportowych przez uczniów. Był to pierwszy przypadek w okręgu nowosądeckim, gdy budowa sali gimnastycznej wyprzedziła budowę szkoły.
Poprzedzona wieloma latami starań i zabiegów o nową placówkę oświatową w Szczawie, budowa nowej szkoły została ukończona w 1999 r. Do użytku oddano część budynku szkolnego przeznaczonego dla uczniów szkoły podstawowej. Na wykończeniowe prace czekała jeszcze jego druga część, w której miało mieścić się gimnazjum. Uroczyste otwarcie budynku szkolnego odbyło się 11 września 1999 r. Nastąpiło poświęcenie sztandaru szkoły oraz nadanie Szkole Podstawowej nr 1 w Szczawie imienia I Pułku Strzelców Podhalańskich AK.
W okresie przemian oświatowych utworzono w Szczawie początkowo oddział zamiejscowy Gimnazjum w Kamienicy, a następnie od dnia 1 września 2000 roku samodzielne Gimnazjum w Szczawie mieszczące się w budynku Szkoły Podstawowej nr 1 w Szczawie.
Wraz z początkiem września 2008 r. połączono Szkołę Podstawową nr 1 i Gimnazjum, tworząc Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Szczawie w skład, którego weszły wyżej wymienione szkoły, a od dnia 1 września 2010 roku Gimnazjum nosiło również imię 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej.
W wyniku reformy oświaty z dniem 01 września 2019 r. zostały zlikwidowane gimnazja, a ostatnie klasy gimnazjum zostały włączone do Szkoły Podstawowej nr 1 w Szczawie.
Kadra szkoły, a także wyposażenie w nowoczesne środki dydaktyczne jak pracownia językowa i komputerowa z tablicą interaktywną, zapewnia uzyskiwanie wysokich wyników o czym świadczą liczne sukcesy uczniów w konkursach przedmiotowych, artystycznych i sportowych. Szkoła może pochwalić się laureatami wielu konkursów przedmiotowych oraz artystycznych. Nasi reprezentanci docierali wielokrotnie do zawodów wojewódzkich w tenisie stołowym, narciarstwie alpejskim, biegach przełajowych. W szkole organizowane są zajęcia pozalekcyjne i pozaszkolne na których uczniowie mają możliwość rozwijania swoich zainteresowań. Szkoła uczestniczyła w Programie Socrates Comenius, w trakcie którego uczniowie poznawali poprzez wyjazdy studyjne działalność i funkcjonowanie szkół partnerskich we Włoszech na Sycylii (San Cataldo i Milena), Belgii (Saint Nicolas) i we Francji. W trakcie pierwszego wyjazdu uczniowie mieli również możliwość zobaczenia zabytków w Wiedniu, Rzymie, Watykanie, Syrakuzach (na Sycylia), a także Wenecji. Natomiast w drugim wyjeździe dodatkowo zwiedzono Berlin, Brukselę wraz z Europarlamentem, Rems, Paryż i Trier.
Szkoła jest organizatorem wielu imprez integrujących ją ze środowiskiem lokalnym: Dzień Mamy i Taty, Dzień Babci i Dziadka, Dzień Mamy i Taty, Międzygminnego Festiwal Piosenki Dziecięcej "Rozśpiewana Szkoła".
